Tagarchief: Houtekiet

Wie is de Mol?

Een boek met een mooi begin, een meanderend tussenstuk en uiteindelijk een duidelijk eind. Voor vele lezers het ideale concept. Voor die lezer heb ik een advies: lees de roman De schaduw van de Mol van de Vlaamse schrijver Bob van Laerhoven (Houtekiet). En bekijk dan eens wat dit boek met jou doet. Het kan zo maar zijn dat dit boek jou volledig uit het lood slaat, dat je geen idee hebt wat je nu eigenlijk gelezen hebt, wat er is gebeurd en hoe het verder gaat. Maar tegelijkertijd kan dat een hele fijne leeservaring zijn. Want één ding durf ik dan wel te stellen: dit verhaal ligt naar alle waarschijnlijkheid buiten jouw comfortzone.

De primaire setting van het verhaal in De schaduw van de Mol is het noordoosten van Frankrijk in de tweede helft van de Eerste Wereldoorlog. Oorlogsterrein, loopgraven. De jonge psychiater (in opleiding) Michel Denis is zelf bij een aanslag gewond geraakt, hij is zijn rechterarm kwijt. Desondanks blijft hij in het leger en doet hij wat hij kan om anderen te helpen. Er wordt een man gevonden die aan een verregaand geheugenverlies lijdt. Omdat niemand weet wie of wat hij is, wordt deze man de Mol genoemd. Denis vat een persoonlijke interesse op voor de Mol om te achterhalen waar dit geheugenverlies vandaan komt. Is er sprake van “shellshock“, aanstellerij of schizofrenie? De Mol krijgt een grijs schrift ter beschikking en gaat als een bezetene aan het werk. In onderdelen komt er van zijn hand een heel bijzonder verhaal te voorschijn. Dit wordt in het boek heel kenmerkend aangegeven doordat deze onderdelen op grijze pagina’s zijn gedrukt.

Dwars hier doorheen loopt dan nog de relatie tussen Denis en Marie Estrange, oorlogverpleegster uit morele overwegingen. De intensiteit van deze relatie is onlosmakelijk verbonden met de persoonlijke ontwikkeling die beide personen doormaken.

Het kwam soms op mij over alsof de schrijver over heel veel thema’s zou willen schrijven en nu zijn kans schoon zag om dat allemaal aan elkaar te knopen in één allesomvattend verhaal. Dat maakte het voor mij tot een genot om te lezen. Zoveel elementen waarover ik ook nadat ik het boek uitgelezen heb, nog kan en zal blijven nadenken. Ik voelde een lichte mate van frustratie toen ik de laatste letters gelezen had. Ik had nog zo veel meer willen weten en inmiddels had ik echt het gevoel een band te hebben opgebouwd met Michel Denis en zelfs met Marie Estrange. Is het boek dan niet af? Jawel! Het is precies goed. Het geeft genoeg om het een compleet verhaal te laten zijn en het laat genoeg achterwege om de eigen verbeelding te blijven prikkelen.

En dat vind ik zelf steeds weer het heerlijke van lezen: het ontdekken van andere werelden, het “ontmoeten” van allerlei mensen van verschillende pluimage, het kennismaken met andere opvattingen en overtuigingen en, last but not least, het “verplicht” moeten nadenken over het thema in het verhaal maar ook de uitwerking daarvan in mijn eigen leven.

Nu het hier om een barstensvolle roman gaat, heb ik ook een overdaad aan associaties om te noemen. Voor elk onderdeel was er wel een herinnering aan een eerder gelezen boek. Ik moest bijvoorbeeld even aan Harry Potter denken op de momenten dat één van de personen in de roman van Van Laerhoven het gevoel had dat er een Ander voor of namens hem dacht en aanstuurde. In de boekenreeks van Harry Potter wordt gebruik gemaakt van “legilimentie en occlumentie” om in andermans hersenpan te sluipen of juist om te voorkomen dat jouw hersenen en geheugen door een ander worden overgenomen. Verder verzuchtte ik meerdere malen wat een enorm werk de schrijver op zijn hals heeft gehaald met een roman als deze. Alle historische feiten en plaatselijke omstandigheden moeten kloppen, de status van de psychiatrische wetenschap moet corresponderen met die tijd, het woordgebruik moet passen bij de situatie van een eeuw geleden en ga zo maar door. Elke schrijver heeft waarschijnlijk heel veel voorwerk te doen, maar bij een roman als De schaduw van de Mol valt het nog meer op, net zoals bij de gedetailleerde trilogie over de 20e eeuw van Ken Follett. De sfeer van de roman deed mij ook af en toe terugdenken aan de verbijsterende roman Het Parfum van Patrick Süskind, waarbij Jean-Baptiste een heel bijzondere persoonlijke ontdekkingsreis maakt.

Vandaag maak ik echter de keuze om een verbinding te leggen met een roman van Arthur Japin, met de titel Een schitterend gebrek (Singel Uitgeverijen – de Arbeiderspers). Hoewel dit verhaal zich nog enkele decennia eerder afspeelt, waren er elementen die ik als overeenkomsten zie. Dit kwam met name naar voren in de beschreven sfeer van het dagelijks leven in die tijd en door de scene waar uitdrukkelijk gebruik wordt gemaakt van een masker om de ware identiteit verborgen te houden. In Een schitterend gebrek heeft het masker ook een zeer bepalende functie. Verder is het bijna niet meer voor te stellen hoe het moet zijn om te leven in een wereld zonder stromend water, elektriciteit, internet ….. Er is ook veel veranderd ten aanzien van de beleving van (persoonlijke) hygiëne en de invulling van omgangsnormen.

Overigens heb ik met de schrijver Arthur Japin een soort haat-/liefdeverhouding, net zoals met Leon de Winter. Op de een of andere manier voel ik een zekere weerstand om hun boeken goed te vinden, terwijl ik aan de andere kant ook steeds weer erg nieuwsgierig ben naar “wat ze nu weer gepubliceerd hebben” 🙂 Heb jij dat ook met een schrijver? Laat het mij in een reactie onder deze blogpost weten of reageer via mijn facebookpagina. Reacties worden op prijs gesteld.

Aan het begin van deze blogpost gaf ik het leesadvies over De schaduw van de mol aan lezers die een bepaald verwachtingspatroon hebben, met mijn goedbedoelde insteek om aan te zetten tot lezen buiten de gebaande paden. Maar ook voor lezers die sowieso wel geïnteresseerd zijn om eens wat anders te lezen, is deze roman zeker een aanrader. Ik ben de schrijver en de uitgever dankbaar voor het beschikbaar stellen van een leesexemplaar.

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

2 reacties

Opgeslagen onder Boek review

Nostalgie uit de boekenkast

Tja. Daar zaten we dan. De leden van de boekenbloggersleesclub Een perfecte dag voor literatuur keken elkaar een beetje beteuterd aan. Figuurlijk gesproken, want zo vaak zien wij elkaar niet “in het echt”. Door pure overmacht was het dit keer niet mogelijk om het te bespreken boek op tijd bij ons te krijgen. Maar een (boeken)blogger heeft altijd wel wat te vertellen, dus na wat heen en weer brainstormen ontstond het idee om “literair te apenkooien”. We doen vandaag allemaal een greep in ons zogenaamde Prioriteitenkabinet. In het Prioriteitenkabinet staan boeken die al veel te lang stof staan te vangen, boeken waarvoor je maar steeds geen tijd weet te vinden, boeken die net buiten de eigen comfortzone liggen en ga zo maar door. Zelfs blindelings grabbelen is een garantie voor een bijzondere leeservaring. Met andere woorden: vandaag gaan we allemaal “los”!

Grabbelen was dit keer niet nodig. Voor mij stond als snel vast welke boek uit de boekenkast zou komen. Al vanaf het allereerste moment dat ik mijn lief leerde kennen, zei hij op de (zeldzame) momenten dat ik even niet wist wat ik zou gaan lezen, dat ik toch echt Niels Holgersson’s wonderbare reis van de Zweedse schrijfster Selma Lagerlöf eens moest oppakken. En op de een of andere manier was dat er nog nooit van gekomen. Beïnvloed als ik was door (in mijn ogen) lelijke animatieseries en tekenfilmpjes over het ventje op een gans, had ik grote aarzeling om het toch niet superdunne boek te lezen.

Het boek staat in een prachtige ouderwetse uitvoering in onze boekenkast. Echt zo’n exemplaar dat je bijna niet durft te pakken uit angst dat je het beschadigt of dat het door ouderdom uit elkaar valt. Maar niets is minder waar. Dit boek komt uit de tijd dat er nog volop mooi, stevig papier werd gebruikt, waarbij de pagina’s vakkundig zijn ingebonden in een hardcover omslag. De omslag is simpel zwart met goudkleurige letters. Deze uitgave is de 5e druk door H.J.W. Becht, in de vertaling door Margaretha Meijboom. Het is even wennen aan de dubbele o in woorden als zo(o) en de -sch in bijvoorbeeld mens(sch), maar eigenlijk voegt dat ook iets toe aan de sfeer van het verhaal. Inmiddels wordt deze roman, die gerekend wordt tot de klassieke kinder- en jeugdliteratuur, uitgegeven bij Gottmer Uitgevers Groep, aangezien Becht Uitgeverij een aantal jaren geleden in deze uitgeversgroep is opgegaan. In de meer recente versies van de avonturen van Niels Holgersson staan vaak tekeningen van Anton Pieck. In onze uitgave is daar nog geen sprake van.

Overigens kwam deze roman voor het eerst begin vorige eeuw op de markt. Het schijnt dat de oorspronkelijke bedoeling was om de kinderen spelenderwijs de aardrijkskunde van Zweden te leren, maar mijn indruk is dat er toch ook een behoorlijk gehalte moraliteit om de hoek komt kijken, niet in de zin van het “beschuldigende vingertje” maar juist in de betekenis van aanzetten tot nadenken over eigen gedrag en opvattingen. Het verhaal zal wel zo’n beetje bekend zijn: een akelig jongetje wordt betoverd tot een kabouter. Hij vlucht weg op de rug van een tamme gans, die na enige aarzelingen en testen wordt opgenomen in  een groep wilde ganzen. Deze groep reist door Scandinavië en tijdens deze tocht maakt Niels allerlei avonturen mee. Niels Holgerssons wordt tijdens deze reis trouwens Duimelot genoemd, nu hij zo’n klein mannetje is geworden. En langzaam maar zeker begint het tot hem door te dringen wat hij zijn ouders en zijn omgeving al die jaren heeft aangedaan. Hij begint te begrijpen dat een andere houding en levensinstelling tot een prettiger gevoel leiden.

Het is een sprookjesachtig verhaal, opgebouwd uit een heleboel kleinere verhaallijnen, waarbinnen nog weer andere verhalen worden verteld en doorgegeven. Die gelaagdheid en de af en toe bijzondere niet-chronologische volgorde van de verhalen, maken dat je wilt blijven lezen.

Verpakt in schitterende beschrijvingen van de omgeving en de gebeurtenissen stelt de schrijfster grote thema’s aan de orde. Lotsverbondenheid, dilemma’s over het kiezen tussen twee kwaden, een gedane belofte gestand doen, vrienschap. Vul maar in. Met recht een klassieker. En ik neem het stokje van mijn lief graag over om iedereen aan te sporen dit boek eens te lezen. Nee, niet “eens”. Dit is echt zo’n boek dat je meerdere keren in je leven moet lezen. Elke keer zul je weer versteld staan van de mooie schrijfstijl, de menselijke trekjes van dieren, kabouters en mensen en de diepgang die verborgen zit in de avontuurlijke insteek van de reis van Holgersson.

Zelf heb ik als kind ooit van mijn ouders een prachtige uitvoering van Christuslegenden van dezelfde schrijfster gekregen. Rondom kerst komt dit boek toch weer even uit de boekenkast, net zoals Het Mysterie van Jostein Gaarder en A Christmas Carol van Charles Dickens. Niet dat ik deze boeken dan ook echt elk jaar lees, hoor. Welnee, het hoort simpelweg bij mijn eigen binnenshuis-ritueeltje in december. Ik kan al van een boek genieten door er naar te kijken en er over te mijmeren 🙂

Het boek dat voor vandaag in de planning stond, is trouwens De linkshandigen van Christiaan Weijts (de Arbeiderspers). Inmiddels is de nieuwe blogdatum vastgesteld op 3 maart a.s. Als je mijn blog via wordpress, bloglovin of facebook volgt, dan mis je geen enkele update!

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

Nieuwsgierig naar hoe de andere bloggers invulling aan het apenkooien hebben gegeven? Kijk dan HIER.

6 reacties

Opgeslagen onder Boek review

Blijven ademhalen

Wat is dat toch? Waarom is het ene boek “wel aardig” maar niet bijzonder en het andere boek een juweeltje? En waarom is  zo moeilijk om over een mooi boek te bloggen? Dat zijn zo de vragen die mij al een paar dagen bezighouden. Ik doe altijd graag mee binnen de boekenbloggersleesclub Een perfecte dag voor literatuur, maar vaak komt het qua lezen toch op de laatste momenten aan en schrijf ik op het nippertje een blogpost voor de afgesproken dag. Deze keer heb ik het boek al dagen geleden uitgelezen, maar toch wilde de inspiratie voor deze blogpost niet komen. Of moet ik maar gewoon eerlijk zijn en bekennen dat ik mij, als ervaren en kritische lezer, bijna schaam dat ik alleen maar positieve dingen te zeggen heb over de roman van deze keer? Want dat is namelijk het geval: ik heb van begin tot eind genoten van  Etta & Otto & Russell & James van de Canadese schrijfster Emma Hooper (Uitgeverij Podium).

Het verhaal is in hoofdlijnen simpel verteld: Etta, een vrouw op leeftijd, besluit op een gegeven moment dat zij het water wil zien en gaat op pad voor een wandeling van ….. ruim 3.000 km. Het lieve briefje dat zij voor haar echtgenoot, Otto, achterlaat, verklapt al wel dat Etta enigszins de grip op de werkelijkheid begint te verliezen. Otto blijft thuis op haar wachten en strijdt zijn eigen strijd. Goede vriend Russell kan niet zo’n afwachtende houding aannemen en reist Etta achterna. En dan is er nog James, de meest waardevolle en betrouwbare metgezel die je Etta maar kan wensen.

In het boek komen de levens van Etta, Otto en Russell heel mooi naar voren, het ene voorval wat meer gedetailleerd uitgewerkt dan het andere. Zij hebben allemaal erg veel meegemaakt en dat maakt dat ieder van hen op eigen wijze dat leven moet verwerken. Elk hoofdstuk in deze roman heeft een gelijke opbouw: het begint in het heden en vervolgens komen onderdelen van het verleden aan bod, waarbij in elk volgend hoofdstuk het verleden dichter bij het heden ligt. Deze techniek geeft een heel bijzondere sfeer aan het geheel. De schrijfster heeft op prachtige wijze de woorden gevonden om deze mensen en hun verhaal neer te zetten. Nergens blijkt een spoor van ergernis, miskenning of verwijt. Ieder probeert het leven te nemen zoals het zich openbaart. En daarbij hanteren zij allemaal de uitspraak van Etta (in een quote uit de losse pols): gewoon blijven ademhalen, dan kom je elke keer weer verder en gaat het leven door. Hun levenswegen vermengen zich al op jonge leeftijd. De vriendschappen die dan ontstaan, blijven hun hele leven lang in stand, ondanks ieders eigen ervaringen.

Deze roman kwam voor mij precies op het juiste moment. Het was heerlijk om ondergedompeld te worden in de integere, liefdevolle, respectvolle wereld van Etta & Otto & Russell & James. Ik ben echt van alle vier gaan houden. Van Etta, een zeer krachtige vrouw die alle moeilijkheden ogenschijnlijk het hoofd weet te bieden. Nu zij in de eindfase van haar leven komt, wordt het voor haar steeds lastiger om alle ervaringen nog uit elkaar te houden. Van Otto, die in oorlogstijd een behoorlijke psychische dreun heeft gekregen en daar nu, op latere leeftijd, op geheel eigen manier mee omgaat. Van Russell, de trouwe vriend die altijd in de buurt is maar toch op gepaste afstand. Hij heeft moeten leren om te gaan met zijn opgelopen fysieke handicap. En van James, James verdient in mijn ogen een standbeeld als symbool voor dit hele boek. En begrijp mij niet verkeerd: het is zeker geen simpel, feel-good boekje. Het gaat om echte levens met alle ups and downs.

Emma Hooper blinkt wat mij betreft in deze roman uit in de sfeeromschrijvingen, de combinatie van details en meer afstand, van veel verhandelingen in korte tijd en de moeiteloze overbrugging van langere periodes. En haar spel met de chronologie kwam op mij heel kundig over. Het bracht mij qua sfeer en gevoel terug bij één van mijn favoriete boeken, dat in de aankomende decembermaand weer binnen handbereik moet liggen: Het Mysterie van de Noorse schrijver Jostein Gaarder. Mijn áller-, állereerste schuchtere poging tot het schrijven van een blogpost hield een aansporing in om dit boek  te lezen. Gaarder is ook de schrijver van de bekende roman De wereld van Sofie (Uitgeverij Houtekiet). In beide boeken is er sprake van twee bijna synchroon lopende verhaallijnen die op ingenieuze wijze raakvlakken met elkaar hebben. Dat geeft een extra dimensie aan het verhaal. Dat zie je ook vaak terug in de spannende, enigszins mysterieuze jeugdboeken van Tonke Dragt.

Ik hou er van. Maar dat was inmiddels waarschijnlijk wel duidelijk 🙂

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

Misschien zijn mijn medebloggers wel kritisch over deze roman. Via deze link kun je dat controleren. En mijn dank gaat uiteraard weer uit naar Uitgeverij Podium voor het beschikbaar stellen van een leesexemplaar.

 

4 reacties

Opgeslagen onder Boek review