Tagarchief: Gottmer

Nostalgie uit de boekenkast

Tja. Daar zaten we dan. De leden van de boekenbloggersleesclub Een perfecte dag voor literatuur keken elkaar een beetje beteuterd aan. Figuurlijk gesproken, want zo vaak zien wij elkaar niet “in het echt”. Door pure overmacht was het dit keer niet mogelijk om het te bespreken boek op tijd bij ons te krijgen. Maar een (boeken)blogger heeft altijd wel wat te vertellen, dus na wat heen en weer brainstormen ontstond het idee om “literair te apenkooien”. We doen vandaag allemaal een greep in ons zogenaamde Prioriteitenkabinet. In het Prioriteitenkabinet staan boeken die al veel te lang stof staan te vangen, boeken waarvoor je maar steeds geen tijd weet te vinden, boeken die net buiten de eigen comfortzone liggen en ga zo maar door. Zelfs blindelings grabbelen is een garantie voor een bijzondere leeservaring. Met andere woorden: vandaag gaan we allemaal “los”!

Grabbelen was dit keer niet nodig. Voor mij stond als snel vast welke boek uit de boekenkast zou komen. Al vanaf het allereerste moment dat ik mijn lief leerde kennen, zei hij op de (zeldzame) momenten dat ik even niet wist wat ik zou gaan lezen, dat ik toch echt Niels Holgersson’s wonderbare reis van de Zweedse schrijfster Selma Lagerlöf eens moest oppakken. En op de een of andere manier was dat er nog nooit van gekomen. Beïnvloed als ik was door (in mijn ogen) lelijke animatieseries en tekenfilmpjes over het ventje op een gans, had ik grote aarzeling om het toch niet superdunne boek te lezen.

Het boek staat in een prachtige ouderwetse uitvoering in onze boekenkast. Echt zo’n exemplaar dat je bijna niet durft te pakken uit angst dat je het beschadigt of dat het door ouderdom uit elkaar valt. Maar niets is minder waar. Dit boek komt uit de tijd dat er nog volop mooi, stevig papier werd gebruikt, waarbij de pagina’s vakkundig zijn ingebonden in een hardcover omslag. De omslag is simpel zwart met goudkleurige letters. Deze uitgave is de 5e druk door H.J.W. Becht, in de vertaling door Margaretha Meijboom. Het is even wennen aan de dubbele o in woorden als zo(o) en de -sch in bijvoorbeeld mens(sch), maar eigenlijk voegt dat ook iets toe aan de sfeer van het verhaal. Inmiddels wordt deze roman, die gerekend wordt tot de klassieke kinder- en jeugdliteratuur, uitgegeven bij Gottmer Uitgevers Groep, aangezien Becht Uitgeverij een aantal jaren geleden in deze uitgeversgroep is opgegaan. In de meer recente versies van de avonturen van Niels Holgersson staan vaak tekeningen van Anton Pieck. In onze uitgave is daar nog geen sprake van.

Overigens kwam deze roman voor het eerst begin vorige eeuw op de markt. Het schijnt dat de oorspronkelijke bedoeling was om de kinderen spelenderwijs de aardrijkskunde van Zweden te leren, maar mijn indruk is dat er toch ook een behoorlijk gehalte moraliteit om de hoek komt kijken, niet in de zin van het “beschuldigende vingertje” maar juist in de betekenis van aanzetten tot nadenken over eigen gedrag en opvattingen. Het verhaal zal wel zo’n beetje bekend zijn: een akelig jongetje wordt betoverd tot een kabouter. Hij vlucht weg op de rug van een tamme gans, die na enige aarzelingen en testen wordt opgenomen in  een groep wilde ganzen. Deze groep reist door Scandinavië en tijdens deze tocht maakt Niels allerlei avonturen mee. Niels Holgerssons wordt tijdens deze reis trouwens Duimelot genoemd, nu hij zo’n klein mannetje is geworden. En langzaam maar zeker begint het tot hem door te dringen wat hij zijn ouders en zijn omgeving al die jaren heeft aangedaan. Hij begint te begrijpen dat een andere houding en levensinstelling tot een prettiger gevoel leiden.

Het is een sprookjesachtig verhaal, opgebouwd uit een heleboel kleinere verhaallijnen, waarbinnen nog weer andere verhalen worden verteld en doorgegeven. Die gelaagdheid en de af en toe bijzondere niet-chronologische volgorde van de verhalen, maken dat je wilt blijven lezen.

Verpakt in schitterende beschrijvingen van de omgeving en de gebeurtenissen stelt de schrijfster grote thema’s aan de orde. Lotsverbondenheid, dilemma’s over het kiezen tussen twee kwaden, een gedane belofte gestand doen, vrienschap. Vul maar in. Met recht een klassieker. En ik neem het stokje van mijn lief graag over om iedereen aan te sporen dit boek eens te lezen. Nee, niet “eens”. Dit is echt zo’n boek dat je meerdere keren in je leven moet lezen. Elke keer zul je weer versteld staan van de mooie schrijfstijl, de menselijke trekjes van dieren, kabouters en mensen en de diepgang die verborgen zit in de avontuurlijke insteek van de reis van Holgersson.

Zelf heb ik als kind ooit van mijn ouders een prachtige uitvoering van Christuslegenden van dezelfde schrijfster gekregen. Rondom kerst komt dit boek toch weer even uit de boekenkast, net zoals Het Mysterie van Jostein Gaarder en A Christmas Carol van Charles Dickens. Niet dat ik deze boeken dan ook echt elk jaar lees, hoor. Welnee, het hoort simpelweg bij mijn eigen binnenshuis-ritueeltje in december. Ik kan al van een boek genieten door er naar te kijken en er over te mijmeren 🙂

Het boek dat voor vandaag in de planning stond, is trouwens De linkshandigen van Christiaan Weijts (de Arbeiderspers). Inmiddels is de nieuwe blogdatum vastgesteld op 3 maart a.s. Als je mijn blog via wordpress, bloglovin of facebook volgt, dan mis je geen enkele update!

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

Nieuwsgierig naar hoe de andere bloggers invulling aan het apenkooien hebben gegeven? Kijk dan HIER.

6 reacties

Opgeslagen onder Boek review

Wat weet ik over “spreken is zilver, zwijgen is goud”?

Als gevorderde 40-er heb ik niet direct het idee dat ik hoor bij de doelgroep van Young Adult (YA) boeken. Als breed-georiënteerde lezer vind ik echter dat elk genre een kans en de inspanning van het lezen verdient. Daarom lees ik af en toe een roman waarin een jong persoon (meestal een jonge vrouw/meisje van rond de 16 jaar) de hoofdrol vertolkt.

Inmiddels weet ik dat voor mij vooral de combinatie van YA en fantasy goed werkt. De trilogie van de Hongerspelen heb ik in één ruk verslonden en ook de Harry Potter-serie vind ik knap in elkaar steken. In beide series zitten naar mijn mening diepere lagen die ook voor volwassenen een voedingsbodem leveren voor maatschappij-kritisch nadenken.

Onlangs heb ik een roman van Helen Vreeswijk gelezen (Chatroom). Helen Vreeswijk behoort met onder andere Mel Wallis de Vries en Carry Slee tot de zeer populaire Nederlandstalige YA-schrijvers. Ik kan mij voorstellen dat haar schrijfstijl bij een jonge doelgroep aanslaat. Zelf was ik iets minder enthousiast en dat maakte dat ik mij begon af te vragen of voor mij het element fantasy binnen dit segment een essentieel element is. Ik was dan ook bijzonder geïnteresseerd in de mogelijkheid om binnen de boekbloggersleeslub Een perfecte dag voor literatuur de recente YA-roman van Julie Berry te lezen met de Nederlandse titel Wat ik weet (oorspronkelijke titel All The Truth That’s In Me).

Het verhaal dat in Wat ik weet wordt verteld, heeft namelijk niets met fantasy te maken. Desondanks moest ik aan het begin bij de verteller, Judith, toch even denken aan Yelena uit de “Studie van”-trilogie van Maria V. Snyder. Waarschijnlijk doordat al heel snel in het boek duidelijk is dat Judith een reeks verschrikkingen heeft moeten ondergaan. Een verder vergelijk gaat mank, niet alleen door de inhoud maar ook door de kwaliteit van de vertaling. De Nederlandse versie van All the truth that’s in me is ronduit prachtig. Vanaf het allereerste moment dat ik het boek opensloeg, werd ik meegezogen in het verhaal. Dat is ongetwijfeld ook het gevolg van de verrassende en verfrissende gebruikte persoonsvormen in dit boek: Judith is “aan het woord” en zij vertelt haar ervaringen, haar verdriet, haar angsten, haar wensen en verlangens doorlopend aan haar grote liefde Lucas. Lucas wordt dus rechtstreeks aangesproken (jij-vorm) en dat maakt het op een abstracte wijze een heel intiem boek. Ik voelde mij soms bijna plaatsvervangend ongemakkelijk dat ik haar diepste zielenroerselen en hartverscheurende gedachten mocht aanhoren terwijl ze toch eigenlijk voor de oren van Lucas bestemd waren …

De manier waarop Judith aan het woord is, is heel bijzonder en dat hangt rechtstreeks samen met wat zij heeft moeten ondergaan in de tweejaarsperiode waarin zij van de bodem verdwenen leek. Dat maakt ook een groot verschil met Yelena uit de Studie van-trilogie: Yelena leeft in een fantasy-wereld, Judith in de rauwe, harde werkelijkheid van enige tijd geleden. Overigens was die tijdzetting wel even wennen. Door de moderne boekomslag en de neutrale tekst op de achterkant had ik niet verwacht dat het verhaal zich lang geleden zou hebben afgespeeld (mijn inschatting: ruim meer dan 100 jaar geleden).

Wat ik weet is opgebouwd uit een deel Ervoor en een deel Erna. Met name Erna is opgedeeld in veel hoofdstukken, waarvan enkele niet langer zijn dan een paar zinnen. Door deze opbouw en door een aantal wendingen in het verhaal die ik echt niet zag aankomen, blijft de aandachtsboog gespannen. Zowel de oorzaak als de reden waarom Judith pas in de loop van de geschiedenis zich letterlijk gaat uiten, stemt tot nadenken. Wat doen mensen die in een kleine besloten gemeenschap leven, zichzelf en de anderen aan? En wie is er nu eigenlijk “slecht” of “gek”?

Het blijft lastig om in een blogpost niet te veel te verklappen over de inhoud van het boek. Daarom ga ik nu bijvoorbeeld niet uitgebreid schrijven over de namen die Judith aan een paard en een koe geeft (maar de betekenis van die naamgeving vond ik wel een bijzonder mooi gedeelte in deze roman). En over het einde van het boek zeg ik alleen maar dat ik het heel mooi en passend vond, zeker voor een YA-roman.

Ik durf na het lezen van deze roman met een gerust hart te stellen dat als een Young Adult roman zo goed wordt geschreven als Wat ik weet, qua inhoud en qua stijl, ik echt geen fantasy nodig heb om er uitermate van te genieten! Om te kunnen lezen wat anderen hierover schrijven, klik je HIER.

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

Het boek is mij, als lid van Een perfecte dag voor literatuur, door Gottmer Uitgeverij ter beschikking gesteld. Wil je meer lezen van Gottmer Uitgeverij, dan raad ik je het kinder/jeugdboek De jongen in de jurk van harte aan!

1 reactie

Opgeslagen onder Boek review

Hink stap sprong

Ik vind mijzelf best een ervaren lezer. Ik schrik niet zo gauw terug van een donker thema, een “literaire” schrijfstijl of ongebruikelijk taalgebruik. Maar na het lezen van het eerste verhaal uit de bundel Barrevoetse februari van Herta Müller voelde ik mij enigszins hulpeloos. Ik had niets begrepen van wat ik zojuist had gelezen! Even diep ademhalen en voorzichtig beginnen aan het tweede verhaal. Ja en toen halverwege dat verhaal  …… toen begon ik te begrijpen hóe ik deze verhalen tot mij moest laten komen. De bundel lijkt een dun boekje met een paar verhalen, het ene wat langer dan het andere. Keurig ingebonden, een mooie uitgave van De Geus. Maar in werkelijkheid zit dit dunne boekje bomvol beelden.

Deze beelden zijn van een andere orde dan bijvoorbeeld de schitterende omschrijvingen van Philip Claudel (Alles waar ik spijt van heb) of A.F.Th. van der Heiden (Tonio). In de verhalen van Herta Müller zijn de omschrijvingen de ene keer heel feitelijk en de andere keer volledig ingekleurd door de bijbehorende emotie. Tijdens het lezen wordt er dus voortdurend een beroep gedaan op de lenigheid van je brein om deze omschakelingen te kunnen volgen. Je wordt heen en weer geslingerd tussen dat wat je “ziet” en dat wat je “opmerkt”.  Sommige beschrijvingen vond ik erg mooi en goed bedacht, bijvoorbeeld (p.78):

De bochel van de kapper is op zijn schouder een hoofd. Achter zijn hoofd. Dat hoofd heeft niet de kleur van zijn haar. Het heeft de kleur van zijn jasje. De bochel van de kapper is altijd bedekt. Alsof de kapper heimelijk nog iemand bij zich heeft. Onder zijn huid.

Snel en oppervlakkig lezen is er niet bij. Het deed mij denken aan Wolkenatlas van David Mitchell (Querido). Dit boek heb ik lang geleden (lang voordat de film uitkwam. En nee, ik heb de film niet gezien en dat wil ik voorlopig graag zo houden) gelezen in het kader van mijn leesclub in-real-life. Mijn planning liet wat te wensen over, dus ik zette een paar dagen voor de bijeenkomst mijn “snelleesmodus” aan. 

Als je zelf ook Wolkenatlas hebt gelezen, snap je waarschijnlijk wel wat er vervolgens gebeurde. In dit boek is er sprake van meerdere verhaallijnen in diverse periodes en op verschillende plaatsen. Per verhaallijn is er een ander taalgebruik en in het middengedeelte  van deze roman is dat een primitieve en daardoor niet direct herkenbare vorm. Snel-lezen door diagonaal over de pagina te gaan? Vergeet het maar. Dit gedeelte moet je bijna hardop voorlezen om de cadans te pakken te krijgen en te wennen aan het taalgebruik.

Nadat ik Barrevoetse februari had uitgelezen, voelde ik een lichte frustratie omdat ik misschien nog niet alles begrepen had. Een paar dagen later heb ik, mede ter voorbereiding van deze blogpost, de bundel doorgebladerd. Ik was verrast om te merken dat de verhalen op de een of andere manier toch al een onderdeel van mijn herinnering waren geworden. Ook de verhalen waar ik tijdens het lezen mijn vraagtekens bij zette, kon ik opmerkelijk genoeg weer herbeleven en waarderen. 

Vooraf had ik mijn bedenkingen bij deze bundel omdat duidelijk was dat armoede, koude, onderdrukking en oorlog belangrijke thema’s zouden zijn. De schrijfster heeft haar eigen ervaringen van een jeugd in een Duitstalig dorp in Roemenië meegenomen in deze verhalen. Daarmee werd het echter geen ver-van-mijn-bed-verhaal, maar juist meer een bijzondere en acceptabele uitvergroting van deze onderwerpen.  Ik heb niet eerder iets van Herta Müller gelezen, maar zij zal niet zo maar bekroond zijn met de Nobelprijs voor literatuur 2009. Desondanks is mijn eindoordeel niet overwegend positief. Ik vind sommige zinsconstructies een beetje te gekunsteld en de combinatie van zinnen is bijna een vorm van wiskunde met woorden. En hoewel ik veel plezier kan beleven aan wiskunde, is dat niet wat ik primair in een roman of verhalenbundel zoek.

Deze bundel is mij ter beschikking gesteld door Uitgeverij De Geus ten behoeve van de boekenbloggersleesclub Een perfecte dag voor literatuur, waarvoor mijn grote dank! De volgende bijdrage voor Een perfecte dag voor literatuur is weer heel anders: op 30 maart a.s. wordt volop aandacht besteed aan Wat ik weet, een Young Adult-roman van Julie Berry (Gottmer Uitgevers).

Veel leesplezier!

theonlymrsjo


Klik HIER om te lezen wat mijn medebloggers schrijven over deze verhalenbundel.

4 reacties

Opgeslagen onder Boek review