Tagarchief: filosofie

Tussen eb en vloed

Mijn vader ging eens (een eeuwigheid geleden) met mijn broer wandelen. Mijn broer was toen ongeveer 6 jaar oud. Wij woonden in Amsterdam aan een pleintje. Prominent op dat pleintje aanwezig was een enorme boom. Mijn vader heeft nog vele jaren aangehaald dat mijn broer, als klein kereltje, toen aan hem vroeg: “Pappa? Staat die boom daar wel echt?” Natuurlijk had hij kunnen antwoorden: loop er maar eens tegenaan, dan weet je het wel. Maar mijn vader is in zijn leven veel bezig geweest met spirituele, mystieke en esoterische onderwerpen, overigens vanuit een diepgevoeld religieus besef. Mijn vader zag in die vraag van zijn zoontje daarom meer een aanwijzing voor hemzelf, om na te denken over materie, werkelijkheid en waarheid.

Het was voor mij dan ook een leuke ervaring om de roman Tijdloos te lezen, geschreven door Sybold Deen. In deze roman heeft de hoofdpersoon een aantal bijzondere zaken meegemaakt en enige pijnlijke levenservaringen. Hij gaat op onderzoek uit naar het hoe en waarom van die ervaringen, wat tegelijkertijd neerkomt op zelfonderzoek. Er volgt een wonderlijke combinatie van dromen, visioenen, ontbreken van tijdsmeting en simultaan lopen van in oorsprong chronologische gebeurtenissen. Daar dwars doorheen ontwikkelt zich nog een prachtige liefdesrelatie, wordt een oude relatie afgesloten en heeft de hoofdpersoon ook nog te maken met een dementerende vader. Genoeg onderdelen om een goed gevuld verhaal neer te zetten. En zoals de titel al doet vermoeden is er een hoofdrol weggelegd voor tijd in al zijn verschijningsvormen. Wat ís tijd? En is dat voor iedereen hetzelfde? En zou het ook mogelijk en te accepteren zijn dat alle ontwikkelingen al gebeurd zijn, dat alles al bestaat en dat het alleen nog de vraag is welke ontwikkeling jij, op dit moment in jouw leven, “ziet”. Er is een voortdurend spel met de elementen waarheid, werkelijkheid en tijd.

In mijn gesprekken met mijn vader hebben verschillende theorieën de revue gepasseerd. De oude filosofen en ook de meer moderne denkers kwamen op tafel (waarbij keer op keer bleek dat mijn vader beter op de hoogte was dan ik 🙂 ). Uitermate interessante discussies waren het gevolg, zelden met het idee dat we “de kwestie” hadden opgelost. Maar misschien is oplossen niet het ultieme doel, misschien is juist het bewust zijn en het zelfstandig blijven nadenken veel essentiëler. Dat illustreerde hij met de anekdote over de drie monniken die al biddend met elkaar door een bos wandelden. Uiteindelijk bereiken zij de bosrand en zien daar in het vroege ochtendlicht een waterdruppel aan een struik hangen. De één ziet een robijnrode kleur in de druppel, de ander ziet een diepblauwe glans, terwijl de derde monnik ervan overtuigd is dat de druppel parelmoerwit is. Dezelfde druppel, maar afhankelijk van lichtval, eigen blik en verwachtingspatroon heeft die druppel tegelijkertijd meerdere verschijningsvormen. Wat is dan werkelijk? Wie spreekt er dé waarheid?

Misschien zitten we, als samenleving, inderdaad bij Plato in de grot: door het licht dat van achter ons naar binnen valt, zien we niet de werkelijkheid, maar slechts een afspiegeling daarvan, die wij overigens voor de werkelijkheid houden. Ik ben hier graag mee bezig, helaas gun ik mijzelf slechts zelden “de tijd” om mij verder in deze onderwerpen te verdiepen. Wat ik een erg leuk boek over filosofie vind is het heerlijke, vermakelijke Filosofie voor beginners van Donald Palmer, uitgegeven bij Unieboek Uitgeverij Het Spectrum. De zo nu en dan ingewikkelde theorieën worden ondersteund en uitgelegd met behulp van cartoonachtige tekeningen. Het staat bij mij al jaren in de kast, maar in voorbereiding op deze blogpost ontdekte ik dat het nog steeds verkrijgbaar is.

Sybold Deen geeft in het nawoord zelf aan dat het in Tijdloos om fictie gaat (en ik hoop dat hij de terloopse opmerking over het eventueel afmaken van het verhaal over de reis naar Mars, serieus neemt). Is het goed geschreven? Als het echt om zinsconstructie, taalgebruik, stijlfiguren en dergelijke gaat, dan is mijn antwoord dat het zeker niet het allerbeste schrijfproduct aller tijden is. Deen heeft een vrij concrete schrijfstijl, die ondanks het onderwerp weinig aan de verbeelding over laat. Heeft dat mij gestoord of afgeleid? Absoluut niet. Ik heb genoten van Tijdloos. Het bracht voor mij veel herinneringen en emotionele ankers naar boven, het heeft een positieve verhaallijn, waarbij de hoofdpersoon en zijn partner zicht hebben op een mooie toekomst.

Als je in bent voor eens iets anders, dan raad ik jou deze roman zeker aan. Het past je naadloos of het past helemaal niet. Daar kom je snel genoeg achter.

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

Tijdloos is uitgegeven via Lycka till Förlag. Mijn dank gaat uit naar de distributeur en de auteur zelf, voor het contact opnemen en beschikbaar stellen van een leesexemplaar.

Advertentie

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boek review

Hier en nu

“Ze leidt een leven dat exemplarisch lijkt voor deze tijd, waarin een grote keuzevrijheid, WhatsApp en Facebook het leven veraangenamen, maar ook ingewikkeld maken.” “Ze beleeft losbandige avonden met haar vrienden, doet haar best een goede moeder te zijn, houdt haar relatie onder de loep en heeft een geheime Facebook-affaire.”

Hmpf ….. Gaat het bij hoofdpersoon Mascha/Masje weer om zo’n eigentijds “Nieuwe buren”-typetje? Of zo’n vage, overal-net-niet-bijhorende Yvonne de Graaf uit De Hartsvriendin van Heleen van Royen? Had ik dit keer langer moeten nadenken voordat ik zei weer mee te doen met deze ronde van de boekenbloggersleesclub Een perfecte dag voor literatuur? Misschien wel. Of misschien wel niet. De recente roman van Jannah Loontjens (Ambo Anthos) met de titel Misschien wel niet is namelijk totaal anders dan ik van te voren verwachtte. En dat is heel positief.

Het verhaal behelst in principe maar vier dagen in het leven van Mascha, maar het zijn wel heel bewogen dagen met allerlei ontwikkelingen. Thema’s als weggevluchte moeders, moeizame ouder-kindrelaties, overspelige partners, onduidelijke online-verhoudingen en ingewikkelde vriendschappen, overlijden, alles komt in sneltreinvaart voorbij. En toch is het zeer zeker geen gejaagd boek en ook geen negatief, deprimerend verhaal.

Jannah Loontjens heeft een mooie balans gevonden tussen het aanstippen en uitdiepen van een aantal onderwerpen die echt bij de huidige tijd horen aan de ene kant en aan de andere kant het laten voortgaan en voortduren van ieders leven. Een duidelijke lijn vormt het keuzedilemma: misschien moet ik dit doen  ….. of ….. misschien wel niet. Misschien moet ik mij zus of zo voelen ….. of ….. misschien wel niet. De interne strijd van Mascha gaat onder meer over de vraag welke invloed het weggaan van haar moeder op haar leven heeft. Kan (en wil) zij zelf wel moeder zijn? En hoe ga je dan om met opgroeiende kereltjes, met ieder zijn eigen nukken en (vertederend) gedrag. Welke plaats neemt haar vader nog in haar leven in. Hoeveel toekomst zit er in haar relatie met Tom? Allemaal vragen waarvan je als lezer ook meteen weet dat dit geen simpel te beantwoorden vragen zijn. En voor alle vragen geldt dat het uiteindelijk uitdraait op keuzes maken. Heel herkenbaar, maar daardoor niet minder moeilijk. Het opvallende vond ik dat ik als lezer mij niet liet leiden door een nieuwsgierigheid naar de uiteindelijke keuzes van de hoofdpersoon of de andere in het boek naar voren komende personen. Dat is niet waar het hier om draait. Het is eerder een bewustwording van processen en de impact van wel of niet knopen doorhakken.

Wat ik echt de moeite waard vind, is de lezing die vriend/echtgenoot Tom houdt. Daaraan kun je duidelijk merken dat de schrijfster zelf filosofe is. Tom haalt het beeld van moderne openbare gelegenheden aan, waarbij vrienden zich met elkaar verzamelen en vervolgens via smartphone of tablet in contact zijn met niet-fysiek aanwezige andere vrienden. We zijn wel hier, maar zijn we er ook nu? Zijn wij eigenlijk niet in gedachten ergens anders en met iets of iemand anders bezig?

De sfeer van deze roman deed mij enigszins denken aan de roman Blindgangers van Joke J. Hermsen (Arbeiderspers), die ik in 2012 heb gelezen. In deze roman draait het om een oude vriendenclub die met elkaar een reünie houdt op een afgelegen plek. Ook tussen deze vrienden, net zoals tussen de vrienden van Mascha, vinden verhitte discussies plaats over het leven, menselijke verhoudingen, persoonlijke ontplooiing en alles wat je daar nog meer bij kunt betrekken. In Blindgangers was echter de uitwerking van de thematiek naar mijn mening nog heftiger en gedeeltelijk desastreus. Voor Mascha en haar vrienden heb ik toch nog steeds het positieve gevoel dat zij met alle ups-and-downs van het hedendaagse leven, hun weg wel zullen vinden.

Keuzes maken is voor velen lastig. Ik kan jou op één punt helpen met een beslissing nemen: je hoeft namelijk niet te twijfelen of je deze roman misschien wel of misschien wel niet gaat lezen. Gewoon doen 🙂

Veel leesplezier!

theonlymrsjo

Deze blogpost is mijn eerste bijdrage in het nieuwe seizoen van Een perfecte dag voor literatuur. Via deze link kun je lezen wat de andere bloggers van Misschien wel niet vinden. Mijn dank gaat uiteraard naar Ambo Anthos en Cathelijne Esser voor het beschikbaar stellen van een leesexemplaar.

 

9 reacties

Opgeslagen onder Boek review